Uzlaştırma, belirli suçlarda fail ile mağdurun tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşması ve anlaşma hâlinde ceza davasının sona ermesini sağlayan bir alternatif çözüm yoludur. CMK 253–255. maddelerinde düzenlenir.
Hangi suçlar uzlaşmaya tabidir?
- Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar (ör. basit hakaret, basit tehdit, şikâyete bağlı kasten yaralama, taksirle yaralama).
- Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın kanunda sayılan katalog suçlar; başlıcaları: kasten yaralamanın temel hâli, taksirle yaralama, tehdit (basit), konut dokunulmazlığının ihlali, hırsızlık (basit), dolandırıcılık (basit), güveni kötüye kullanma, mala zarar verme, iş ve çalışma hürriyetinin ihlali, suç eşyasının satın alınması, çocuğun kaçırılması ve alıkonulması.
Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, örgütlü suçlar ve mağduru kamu olan suçlar uzlaşma kapsamı dışındadır. Uzlaşmaya tabi suçların listesi kanun değişiklikleriyle güncellenmektedir; somut suçun kapsamda olup olmadığı dosya bazında değerlendirilmelidir.
Süreç nasıl işler?
- Uzlaştırma bürosuna gönderme: Savcı, suçun uzlaşma kapsamında olduğunu ve yeterli şüphe bulunduğunu görürse dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir.
- Uzlaştırmacı ataması: Büro, sicile kayıtlı bir uzlaştırmacı görevlendirir. Uzlaştırmacı; hukuk fakültesi mezunu veya eğitim almış kişiler arasından seçilir.
- Teklif: Uzlaştırmacı taraflara teklifi iletir; taraflar üç gün içinde yanıt vermezse teklif reddedilmiş sayılır.
- Görüşmeler: Kabul hâlinde görüşmeler 30 gün içinde tamamlanır; gerekirse 20 gün uzatılabilir. Görüşmeler gizlidir.
- Rapor: Sonuç, tarafların imzaladığı bir raporla savcılığa sunulur.
Uzlaşmanın konusu ne olabilir?
Maddi tazminat, özür, belirli bir işin yapılması, bir kuruma bağış veya mağdurun kabul ettiği başka bir edim. Edim tek seferde ya da taksitle olabilir.
Uzlaşmanın sonuçları
- Soruşturma aşamasında edim derhâl yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; edim ileri tarihli ise kamu davasının açılması ertelenir, edim tamamlanınca dava açılmaz.
- Kovuşturma aşamasında uzlaşma sağlanırsa davanın düşmesine karar verilir.
- Edim yerine getirilmezse soruşturma veya dava kaldığı yerden devam eder; uzlaşma raporu icra edilebilir belge niteliğindedir.
Uzlaşma ile ön ödeme farkı
Ön ödeme, mağdurla anlaşmayı değil devlete belirli bir parayı ödeyerek davadan kurtulmayı ifade eder ve yalnızca hafif suçlarda uygulanır. Ayrıntı için Ön Ödeme Nedir? yazısına bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz. Somut dosyanız için bir avukata danışmanız gerekir.
Sık sorulan sorular
Uzlaşma teklifini kabul etmek zorunda mıyım?
Hayır. Uzlaşma tamamen isteğe bağlıdır; teklifi reddetmek soruşturma veya davanın olağan şekilde devam etmesine yol açar, aleyhe bir sonuç doğurmaz.
Uzlaşma sağlanırsa sabıka kaydı oluşur mu?
Soruşturma aşamasında uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; mahkûmiyet olmadığından adli sicil kaydı oluşmaz.
Uzlaştırma ücretini kim öder?
Uzlaştırmacı ücreti devlet tarafından karşılanır; taraflardan ücret alınmaz.
Ceza Hukuku — Ağır Ceza
Bu konuda yürütülen işler ve sık sorulan sorular için çalışma alanı sayfasına bakabilirsiniz.