Uyuşturucu ile ilgili suçlar, ceza miktarı bakımından iki uç arasında yer alır: kullanmak için bulundurma (TCK 191) görece hafif bir suçken, ticaret (TCK 188) on yılın üzerinde hapis gerektirir. Bu nedenle eylemin hangi maddeye gireceği davanın en önemli sorusudur.
Uyuşturucu madde ticareti (TCK 188)
- İmal, ithal veya ihraç: yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis.
- Ülke içinde satma, satışa arz etme, başkasına verme, sevk etme, nakletme, depolama, satın alma, kabul etme, ticaret amacıyla bulundurma: on yıldan az olmamak üzere hapis ve adli para cezası.
- Maddenin eroin, kokain, morfin, sentetik kannabinoid gibi belirli türlerden olması hâlinde ceza yarı oranında artırılır.
- Okul, yurt, hastane gibi yerlerin yakınında işlenmesi ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi ağırlaştırıcı nedendir.
Kullanmak için satın alma, kabul etme, bulundurma (TCK 191)
Ceza iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Ancak soruşturma aşamasında savcı, kamu davasının açılmasının beş yıl süreyle ertelenmesine karar verir ve şüpheli hakkında en az bir yıl denetimli serbestlik tedbiri uygulanır; gerekirse tedavi de öngörülür. Erteleme süresinde yükümlülüklere uyan ve yeniden suç işlemeyen kişi hakkında dava açılmaz. Yükümlülüklerin ihlali hâlinde dava açılır.
Ticaret ile kullanma ayrımında ölçütler
Yargıtay uygulamasında şu ölçütler birlikte değerlendirilir:
- Miktar: Kişisel ihtiyacı aşıp aşmadığı (günlük kullanım ve makul süre esas alınır).
- Paketleme ve ele geçiriliş biçimi: Çok sayıda küçük paket, hassas terazi, ambalaj malzemesi ticaret göstergesidir.
- Bulunduğu yer: Gizlenmiş, satışa hazır konum.
- İletişim kayıtları: Satış içerikli mesajlar, HTS kayıtları.
- Failin kullanıcı olup olmadığı: Kan/idrar tahlili, tedavi kayıtları.
- Tanık ve alıcı beyanları: Alıcı beyanlarının doğrulanması gerekir.
Etkin pişmanlık (TCK 192)
Ticaret suçunda fail, resmî makamlar haber almadan önce diğer failleri ve maddelerin saklandığı yeri bildirirse cezalandırılmaz; haber alındıktan sonra suçun meydana çıkmasına ve faillerin yakalanmasına hizmet ederse ceza dörtte birden yarısına kadar indirilir. Kullanma suçunda, haber alınmadan önce resmî makamlara başvurarak tedavi isteyen kişi hakkında ceza verilmez.
Yargılama
Ticaret suçu ağır ceza mahkemesinde, kullanma suçu asliye ceza mahkemesinde görülür. Ticaret iddiasıyla açılan davalarda ele geçirilen maddenin Adli Tıp/Kriminal raporuyla türü ve net miktarının belirlenmesi, arama kararının hukuka uygunluğu ve delillerin elde ediliş biçimi savunmanın temel konularıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz. Somut dosyanız için bir avukata danışmanız gerekir.
Sık sorulan sorular
Az miktarda uyuşturucu bulundurmak ticaret sayılır mı?
Miktar tek başına belirleyici değildir. Kişisel kullanım sınırını aşmayan miktar, paketleme biçimi, hassas terazi, çok sayıda kişiyle mesajlaşma gibi ticaret göstergelerinin bulunmaması durumunda eylem kullanma kapsamında değerlendirilir.
İlk kez uyuşturucu kullanan kişiye ceza verilir mi?
Kullanma suçunda ilk aşamada kamu davasının açılması beş yıl ertelenir ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Yükümlülüklere uyulursa dava açılmaz.
Uyuşturucu ticaretinde etkin pişmanlık nasıl uygulanır?
Fail, resmî makamlarca haber alınmadan önce diğer failleri veya maddenin bulunduğu yeri bildirirse ceza verilmez; haber alındıktan sonra yardım ederse ceza dörtte birden yarısına kadar indirilir.
Ceza Hukuku — Ağır Ceza
Bu konuda yürütülen işler ve sık sorulan sorular için çalışma alanı sayfasına bakabilirsiniz.