Tehdit, şantaj ve hakaret; kişilerin huzur, hürriyet ve şerefine yönelik suçlardır. Günlük yaşamda ve özellikle sosyal medyada en sık şikâyet konusu olan suçların başında gelirler.
Tehdit (TCK 106)
Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut ya da cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Malvarlığına yönelik ya da sair bir kötülük edeceğinden bahisle tehdit hâlinde ceza altı aya kadar hapis veya adli para cezasıdır ve bu hâl şikâyete bağlıdır.
Nitelikli tehdit (silahla, kendini tanınmayacak hâle koyarak, imzasız mektupla, birden fazla kişiyle birlikte, örgüt gücünden yararlanarak) iki yıldan beş yıla kadar hapis gerektirir ve şikâyete bağlı değildir.
Şantaj (TCK 107)
Hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından ya da yapmayacağından bahisle bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya zorlayan; ya da kendisine veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek hususları açıklayacağı tehdidinde bulunan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. "Fotoğrafları yayarım", "eşine söylerim" türü baskılar tipik şantaj örnekleridir.
Hakaret (TCK 125)
Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut bir fiil veya olgu isnat eden ya da sövmek suretiyle saldıran kişi üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaret için en az üç kişiyle ihtilat gerekir.
- Kamu görevlisine görevinden dolayı, dini/siyasi inancı nedeniyle veya kutsal değerlere hakaret hâlinde ceza bir yıldan az olamaz.
- Alenen (herkese açık ortamda, sosyal medyada) işlenmesi hâlinde ceza altıda biri oranında artırılır.
- Kamu görevlisine hakaret şikâyete bağlı değildir; diğer hâller şikâyete bağlıdır ve uzlaşma kapsamındadır.
Sosyal medya ve dijital deliller
Ekran görüntüleri, mesaj kayıtları ve IP tespitleri bu suçların ispatında temel delillerdir. Paylaşımın silinmiş olması suçu ortadan kaldırmaz; noter tespiti veya e-tespit ile delil güvence altına alınabilir. Sahte hesaptan yapılan hakaretlerde hesap sahibinin tespiti için savcılık kanalıyla platformdan bilgi istenir.
Savunma ve indirim nedenleri
- İddia ve savunma dokunulmazlığı: Yargı mercileri önünde dava ile ilgili beyanlar hakaret sayılmaz.
- Eleştiri hakkı: Sert ancak olgulara dayalı eleştiri hakaret oluşturmaz; sınır, kişiliğe yönelik aşağılamadır.
- Haksız fiile tepki: Hakaret, haksız bir fiile tepki olarak işlenmişse ceza üçte birine kadar indirilebilir veya verilmeyebilir.
- Kasten yaralamaya tepki: Yaralamaya tepki olarak işlenen hakarette ceza verilmez.
Tazminat boyutu
Bu suçlar aynı zamanda kişilik hakkı ihlali oluşturduğundan mağdur, ceza davasından bağımsız olarak hukuk mahkemesinde manevi tazminat talep edebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz. Somut dosyanız için bir avukata danışmanız gerekir.
Sık sorulan sorular
WhatsApp veya Instagram üzerinden hakaret suç mudur?
Evet. Hakaret, mesaj, sesli ya da yazılı ileti veya sosyal medya paylaşımıyla işlenebilir; mağdurun yokluğunda en az üç kişiyle ihtilat edilerek yapılması da yeterlidir. Ekran görüntüleri delil olarak sunulabilir.
Hakaret ve tehdit için şikâyet süresi ne kadardır?
Şikâyete bağlı hâllerde fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret ve nitelikli tehdit şikâyete bağlı değildir.
Karşılıklı hakaret hâlinde ceza verilir mi?
Hakaret karşılıklı işlenmişse hâkim, olayın mahiyetine göre taraflardan her ikisi veya biri hakkında verilecek cezayı üçte birine kadar indirebilir ya da ceza vermekten vazgeçebilir.
Ceza Hukuku — Ağır Ceza
Bu konuda yürütülen işler ve sık sorulan sorular için çalışma alanı sayfasına bakabilirsiniz.