Sulh ceza hâkimliği, 2014 yılında sulh ceza mahkemelerinin kaldırılmasıyla kurulan ve ceza soruşturmasında hâkim kararı gerektiren işlemleri yürüten tek hâkimli bir makamdır. Dava görmez; koruma tedbirleri ve itirazlar hakkında karar verir.
Başlıca görevleri
- Tutuklama ve tutukluluğun devamı: Savcının talebi üzerine şüpheliyi dinleyerek tutuklamaya veya serbest bırakmaya karar verir; soruşturma aşamasındaki tutukluluk incelemelerini yapar.
- Adli kontrol: Tutuklama yerine imza, yurt dışı çıkış yasağı, elektronik kelepçe gibi yükümlülüklere karar verir.
- Arama ve el koyma: Konut, iş yeri ve bilgisayarlarda arama; taşınmaz, hak ve alacaklara el koyma kararları.
- İletişimin tespiti ve dinlenmesi, teknik takip: Katalog suçlarda kanuni şartlar dahilinde karar verir.
- Kovuşturmaya yer olmadığı (takipsizlik) kararına itiraz: Savcının dava açmama kararını inceler; yerinde görürse iddianame düzenlenmesini sağlar.
- İdari yaptırımlara itiraz: Kabahatler Kanunu kapsamındaki idari para cezaları ve bazı idari yaptırımlara karşı başvuruları karara bağlar.
- İnternet erişim engeli: Kişilik haklarının ihlali nedeniyle içeriğe erişimin engellenmesi kararları.
Nöbetçi sulh ceza hâkimliği
Adliye mesai saatleri dışında ve hafta sonları tutuklama, arama gibi acil işlemler nöbetçi sulh ceza hâkimliği tarafından yapılır. Gözaltından hâkimliğe sevk edilen şüpheli, nöbetçi hâkim önünde dinlenir.
Hâkimlik kararlarına itiraz
Sulh ceza hâkimliğinin kararlarına karşı, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir. İtirazı, aynı yerdeki numara olarak kendisini izleyen hâkimlik (son numaralı hâkimlik ise birinci hâkimlik) inceler. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.
Sulh ceza hâkimliği ile asliye ceza mahkemesi farkı
Asliye ceza mahkemesi, iddianame kabul edildikten sonra yargılamayı yapan mahkemedir; sulh ceza hâkimliği ise yargılama öncesi ve sırasında hâkim güvencesi gerektiren tedbirleri denetler. Bolu Adliyesi'nde her iki makam da bulunur; tutuklama incelemeleri sulh ceza hâkimliğinde, dava duruşmaları asliye ceza ve ağır ceza mahkemelerinde görülür.
Uygulamada önem taşıyan noktalar
- Tutuklama duruşmasında müdafi hazır bulunur; savunma bu aşamada tutuksuz yargılanma ihtimalini doğrudan etkiler.
- Takipsizlik kararına itirazda yeni delil sunmak, itirazın kabul şansını artırır.
- İtiraz süreleri kısadır; tebliğ tarihini not etmek gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz. Somut dosyanız için bir avukata danışmanız gerekir.
Sık sorulan sorular
Sulh ceza hâkimliği dava görür mü?
Hayır. Sulh ceza hâkimliği yargılama yapmaz; soruşturma aşamasında hâkim kararı gereken işlemleri (tutuklama, arama, el koyma, adli kontrol) ve kanunla verilen itirazları karara bağlar.
Sulh ceza hâkimliği kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. Kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilir; itirazı, numara olarak kendisini izleyen sulh ceza hâkimliği inceler.
Kovuşturmaya yer olmadığı kararına nereye itiraz edilir?
Kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren savcının bağlı olduğu ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir.
Ceza Hukuku — Ağır Ceza
Bu konuda yürütülen işler ve sık sorulan sorular için çalışma alanı sayfasına bakabilirsiniz.