Ön ödeme, hafif nitelikteki bazı suçlarda şüphelinin belirlenen bir tutarı ödeyerek hakkında dava açılmasını önlemesini sağlayan bir kurumdur. Türk Ceza Kanunu'nun 75. maddesinde düzenlenir ve yargı yükünü azaltmayı amaçlar.
Hangi suçlarda uygulanır?
- Yalnızca adli para cezasını gerektiren suçlar,
- Kanunda öngörülen hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşmayan suçlar.
Uzlaşma kapsamındaki suçlarda ön ödeme uygulanmaz; önce uzlaşma yoluna gidilir. Ayrıca kanun, bazı suçlar için (örneğin belirli çevre ve trafik suçları) ön ödemeyi açıkça öngörmüştür.
Tutar nasıl hesaplanır?
- Adli para cezası gerektiren suçlarda, kanundaki alt sınır esas alınarak gün sayısı belirlenir ve bir gün karşılığı olan tutar ile çarpılır.
- Hapis cezası gerektiren suçlarda, hapis cezasının aşağı sınırının karşılığı olan para tutarı belirlenir.
- Bu tutara soruşturma giderleri eklenir.
Savcı, şüpheliye tutarı bildirir; şüpheli on gün içinde öderse hakkında kamu davası açılmaz. Kovuşturma aşamasında ön ödeme yapılırsa dava düşer.
Ön ödemeyi kabul etmemek
Ön ödeme bir teklif niteliğindedir; şüpheli kabul etmek zorunda değildir. Suçu işlemediğini düşünen kişi, ön ödeme yapmayıp yargılanmayı ve beraat kararı almayı tercih edebilir. Ancak ön ödeme, beraat ihtimali zayıf olan hafif suçlarda dava yükünden ve olası mahkûmiyetten kurtulmak için pratik bir çözümdür.
Ön ödemenin sonuçları
- Kamu davası açılmaz veya açılmışsa düşer.
- Adli sicil kaydı oluşmaz.
- Ön ödeme, suçun kabulü anlamına gelmez; hukuk davalarında ikrar olarak kullanılamaz.
- Beş yıl içinde aynı türden yeni bir suç işlenirse ön ödeme tutarı bu kez yarı oranında artırılarak uygulanır.
Uzlaşma ile farkı
Uzlaşmada fail mağdurla anlaşır ve edimi mağdura yerine getirir; ön ödemede ise ödeme devlete yapılır ve mağdurun rızası aranmaz. Suç hem uzlaşma hem ön ödeme koşullarını taşıyorsa önce uzlaşma yoluna gidilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz. Somut dosyanız için bir avukata danışmanız gerekir.
Sık sorulan sorular
Ön ödeme yapınca sabıka kaydı olur mu?
Hayır. Ön ödeme yapıldığında kamu davası açılmaz veya açılmışsa düşer; mahkûmiyet bulunmadığından adli sicil kaydı oluşmaz.
Ön ödeme tutarını ödemezsem ne olur?
Süresinde ödeme yapılmazsa soruşturma olağan şekilde devam eder, iddianame düzenlenir ve dava açılır.
Ön ödeme her hafif suçta mümkün mü?
Yalnızca adli para cezasını gerektiren veya kanunda öngörülen hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşmayan suçlarda; uzlaşmaya tabi suçlar bu kapsam dışındadır.
Ceza Hukuku — Ağır Ceza
Bu konuda yürütülen işler ve sık sorulan sorular için çalışma alanı sayfasına bakabilirsiniz.