Ağır ceza mahkemeleri, Türk ceza yargılamasında en ağır yaptırımlı suçlara bakan ilk derece mahkemeleridir. Bu yazıda görev alanı, asliye ceza ile farkı ve yargılamanın genel işleyişi özetlenmektedir.
Görev alanı
5235 sayılı Kanun uyarınca ağır ceza mahkemeleri; kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere, ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara bakar. Ayrıca bazı suçlar, ceza miktarına bakılmaksızın özel olarak ağır ceza mahkemesine bırakılmıştır.
Tipik olarak ağır cezada görülen suçlar
- Kasten öldürme ve nitelikli hâlleri
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti
- Nitelikli dolandırıcılık
- Cinsel saldırı ve çocuğun cinsel istismarı (nitelikli hâller)
- Yağma (gasp)
- Zimmet, irtikâp, rüşvet
- Resmî belgede sahtecilik (bazı nitelikli hâller)
- Suç örgütü kurma ve yönetme
- Anayasal düzene karşı suçlar
Asliye ceza mahkemesi ile farkı
Asliye ceza mahkemeleri, ağır ceza ve sulh ceza hâkimliğinin görevi dışında kalan davalara bakar; tek hâkimlidir. Ağır ceza mahkemesi ise bir başkan ve iki üyeden oluşan heyet hâlinde karar verir. Görev kuralları kamu düzenindendir; yanlış mahkemede açılan dava görevsizlik kararıyla doğru mahkemeye gönderilir.
Yargılama süreci kısaca
- İddianamenin kabulü: Cumhuriyet savcılığınca düzenlenen iddianame mahkemece kabul edilirse kovuşturma başlar.
- Tensip ve duruşma hazırlığı: Delillerin toplanması, tanıkların çağrılması.
- Duruşmalar: Sanığın sorgusu, tanık dinlenmesi, delillerin tartışılması.
- Esas hakkında mütalaa ve savunma: Savcının görüşü ve müdafinin savunması.
- Karar: Mahkûmiyet, beraat, ceza verilmesine yer olmadığı vb.
- Kanun yolu: Bölge adliye mahkemesine istinaf, ardından koşulları varsa Yargıtay'a temyiz.
Tutuklu yargılama
Ağır ceza kapsamındaki suçlarda tutuklama tedbirine daha sık başvurulmaktadır. Tutukluluk incelemeleri belirli aralıklarla yapılır; tutukluluğa itiraz ve adli kontrole çevrilme talebi her aşamada ileri sürülebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki değerlendirme gerekir.
Ceza Hukuku — Ağır Ceza
Bu konuda yürütülen işler ve sık sorulan sorular için çalışma alanı sayfasına bakabilirsiniz.